فرض کنید برای یک پروژه مدرسه، چهار نفر در یک گروه هستید. یکی میگوید: «من همه کارها رو انجام میدهم.» یکی دیگر تقریباً هیچ حرفی نمیزند. نفر سوم کارش را به روز آخر موکول میکند و نفر چهارم مدام با بقیه درباره روش انجام پروژه بحث دارد.روز ارائه که میرسد، همه خسته و ناراضیاند.
اما مشکل این گروه کمبود هوش یا توانایی نبود؛ هیچکس بلد نبود چطور تیمی کار کند.کار گروهی فقط کنار هم نشستن و تقسیم کردن چند وظیفه نیست. یعنی بتوانی نظر خودت را مطرح کنی، به دیگران گوش بدهی، مسئولیتت را بهموقع انجام دهی، اختلافها را مدیریت کنی و برای موفقیت کل تیم سهم خودت را بپردازی.
خبر خوب این است که مهارت کار تیمی قابل یادگیری و تمرین است.
۸ مهارت مهم برای تبدیل شدن به یک عضو خوب تیم
۱. گوش دادن فعال
یکی از اشتباهات رایج این است که وقتی همتیمیمان صحبت میکند، به جای فهمیدن حرف او مشغول آماده کردن جواب خودمان هستیم.اگر کسی برای پروژه پیشنهاد جدیدی داد، قبل از مخالفت بپرس:
«یعنی منظورت اینه که اول این بخش رو انجام بدیم و بعد بریم سراغ قسمت دوم؟»
وقتی مطمئن شدی نظر او را فهمیدهای، آنوقت موافقت یا مخالفت کن.
تمرین: در فعالیت گروهی بعدی، قبل از رد کردن یک ایده، اول آن را با زبان خودت توضیح بده.
۲. مسئولیتپذیری
اگر گفتی «من بخش تحقیق را تا دوشنبه آماده میکنم»، باید بتوانند روی حرفت حساب کنند.
مسئولیتپذیری یعنی:
- وظیفهات را دقیق بفهمی؛
- زمان تحویل را بدانی؛
- کار را به آخرین لحظه موکول نکنی؛
- و اگر مشکلی پیش آمد، زود اطلاع بدهی.
در یک تیم، دیر انجام دادن کار تو ممکن است برنامه چند نفر دیگر را هم عقب بیندازد.
۳. تقسیم درست وظایف
تقسیم کار نباید فقط این باشد:«تو تحقیق کن، من اسلاید درست میکنم.»بهتر است مشخص کنید چه کسی، چه کاری را، تا چه زمانی و با چه کیفیتی انجام میدهد.
| وظیفه | مسئول | زمان تحویل |
|---|---|---|
| تحقیق اولیه | عضو اول | شنبه |
| طراحی اسلاید | عضو دوم | دوشنبه |
| آمادهسازی ارائه | عضو سوم | سهشنبه |
| بررسی نهایی | همه | چهارشنبه |
این کار جلوی جمله معروف «فکر کردم تو انجامش میدی» را میگیرد.
۴. بیان نظر بدون تحمیل آن
اگر فکر میکنی ایده تو بهتر است، لازم نیست آن را به دیگران تحمیل کنی.
به جای:
«این بهترین ایده است، همین کار رو میکنیم.»
بگو:
«من فکر میکنم این روش بهتر جواب بده، چون زمان کمتری میگیره. نظر شما چیه؟»
به این ترتیب هم از ایده خودت دفاع کردهای و هم به دیگران فرصت مشارکت دادهای.
۵. مدیریت اختلاف نظر
اختلاف نظر در یک تیم طبیعی است. مشکل زمانی ایجاد میشود که اختلاف درباره شخصیت افراد شود.
به جای:
«تو اصلاً چیزی نمیفهمی.»
بگو:
«من با این قسمت پیشنهادت موافق نیستم؛ فکر میکنم اگر این بخش رو تغییر بدیم، نتیجه بهتر میشه.»
قانون طلایی: به ایده انتقاد کن، نه به آدم.
۶. مشارکت دادن اعضای کمحرف
اگر یکی از اعضای گروه زیاد صحبت نمیکند، لزوماً به این معنی نیست که ایدهای ندارد.ممکن است خجالتی باشد یا از قضاوت شدن بترسد.
میتوانی بگویی:
«تو درباره این قسمت چه نظری داری؟»
دعوت به مشارکت با مجبور کردن فرد به صحبت کردن فرق دارد.
۷. پذیرش بازخورد
فرض کن همتیمیات میگوید:«بخش ارائه تو خیلی طولانیه و باعث میشه زمان کم بیاریم.»
به جای دفاع فوری، بپرس:
«کدوم قسمت رو کوتاهتر کنم؟»
عضو خوب تیم کسی نیست که هیچ اشتباهی ندارد؛ کسی است که میتواند از بازخورد برای بهتر شدن استفاده کند.
۸. کمک کردن بدون انجام دادن کار دیگران
اگر دوستت در بخشی از پروژه مشکل دارد، لازم نیست کل کارش را خودت انجام دهی.
به جای آن بگو:
«اگر خواستی پنج دقیقه با هم نگاه کنیم تا ببینی از کجا شروع کنی.»
این یعنی کمک کردهای، اما مسئولیت را از او نگرفتهای.
اگر یکی از اعضای گروه کارش را انجام ندهد چه کنیم؟
این یکی از رایجترین مشکلات کار گروهی است.اول عصبانی نشو. بررسی کن که مشکل چیست.ممکن است وظیفه را درست متوجه نشده باشد، زمان کافی نداشته باشد یا در انجام آن به مشکل خورده باشد.
اول بپرس:
«برای این قسمت به مشکلی خوردی؟»
اگر مشکل مشخص شد، آن را حل کنید. سپس یک زمان مشخص برای تحویل تعیین کنید.اگر با وجود گفتوگو و تعیین زمان، کار همچنان انجام نشد، موضوع را با اعضای گروه و در صورت نیاز با معلم مطرح کنید.مشکل کوچک اگر زود مطرح شود، معمولاً راحتتر از بحران روز آخر حل میشود.
اگر در کار گروهی خجالتی هستی، از کجا شروع کنی؟
لازم نیست ناگهان تبدیل به پرحرفترین عضو گروه شوی.یک هدف کوچک انتخاب کن:در هر جلسه حداقل یک مشارکت واقعی داشته باش.
این مشارکت میتواند یک سؤال، یک پیشنهاد، یک نظر یا قبول کردن یک وظیفه باشد.
مثلاً گفتن:
«من میتونم این بخش رو انجام بدم.»
خودش یک مشارکت واقعی است.
چگونه نقش مناسب خودت را در تیم پیدا کنی؟
همه افراد برای یک نقش ساخته نشدهاند.شاید تو در تحقیق قوی باشی، دوستت در ارائه، یک نفر در طراحی و نفر دیگری در برنامهریزی.
از خودت بپرس:
- دیگران معمولاً برای چه کاری از من کمک میخواهند؟
- در چه کاری سریعتر پیشرفت میکنم؟
- از انجام چه کاری بیشتر لذت میبرم؟
- در چه مهارتی نیاز به تمرین دارم؟
اما نقش مناسب تو، نقش دائمی تو نیست.گاهی نقشهای جدید را امتحان کن تا مهارتهای بیشتری بسازی.
۷ مرحله برای تقویت مهارت کار تیمی
مرحله اول: خودت را بشناس
سه نقطه قوت و سه مهارتی را که نیاز به تقویت دارند بنویس.
مرحله دوم: مسئولیت مشخص قبول کن
قبل از شروع پروژه بدان دقیقاً مسئول چه کاری هستی.
مرحله سوم: گوش دادن را تمرین کن
قبل از مخالفت با دیگران، مطمئن شو حرفشان را درست فهمیدهای.
مرحله چهارم: کار را زود انجام بده
اگر پروژه پنجشنبه تحویل داده میشود، پنجشنبه شروع نکن.
مرحله پنجم: مشکلات را زود مطرح کن
اگر نمیتوانی کاری را انجام دهی، همان ابتدا اطلاع بده.
مرحله ششم: هنگام اختلاف روی راهحل تمرکز کن
به جای «چه کسی مقصر است؟» بپرس:
«حالا چطور میتونیم درستش کنیم؟»
مرحله هفتم: خودت را ارزیابی کن
بعد از پایان پروژه از خودت بپرس:
- چه کاری را خوب انجام دادم؟
- کجا میتوانستم بهتر باشم؟
- دفعه بعد چه چیزی را تغییر میدهم؟
۵ اشتباه رایج در کار گروهی
همه کارها را خودت انجام میدهی:
فکر میکنی سریعتر است، اما هم خودت خسته میشوی و هم فرصت یادگیری را از دیگران میگیری.
وظایف را مشخص نمیکنید:
در پایان همه میگویند: «فکر کردم اون انجامش میده.»
فقط یک نفر تصمیم میگیرد:
عضو پرحرفتر لزوماً ایده بهتری ندارد.
اختلاف را شخصی میکنید:
«با این ایده مخالفم» نباید تبدیل شود به «با تو مشکل دارم.»
مشکلات را تا روز آخر پنهان میکنید:
در تیم، خبر بدی که زود گفته شود بهتر از مشکلی است که در روز تحویل پروژه آشکار شود.
نقش مدرسه در تقویت مهارت کار تیمی
کار تیمی فقط با گفتن «باید همکاری کنید» یاد گرفته نمیشود.دانشآموز باید فرصت واقعی برای تمرین داشته باشد.پروژههای گروهی، پژوهشهای دانشآموزی، مسابقات، فعالیتهای فرهنگی، ارائههای گروهی، فعالیتهای ورزشی و مسئولیتهای دانشآموزی میتوانند موقعیتهایی برای تمرین ارتباط، مسئولیتپذیری، حل مسئله و همکاری ایجاد کنند.البته صرفاً گروهی کردن یک فعالیت کافی نیست. باید برای هر عضو نقش واقعی وجود داشته باشد و دانشآموزان یاد بگیرند چگونه با هم تصمیم بگیرند و اختلافهایشان را مدیریت کنند.
دبیرستان پسرانه مصباح دانش و اهمیت رشد مهارتهای دانشآموزی
یادگیری کار تیمی زمانی اتفاق میافتد که دانشآموز فرصت تجربه واقعی داشته باشد.دبیرستان پسرانه مصباح دانش میتواند در کنار آموزش علمی، با فراهم کردن فرصتهایی مانند فعالیتهای گروهی، پروژههای پژوهشی، فعالیتهای فرهنگی، مسابقات و مسئولیتهای مشارکتی، زمینه تمرین مهارتهایی مانند ارتباط مؤثر، مسئولیتپذیری، همکاری و حل مسئله را برای دانشآموزان فراهم کند.هدف از چنین فعالیتهایی صرفاً گرفتن نمره بهتر نیست. دانشآموز باید در مسیر تجربه یاد بگیرد چگونه نظر بدهد، گوش کند، مسئولیت بپذیرد، اشتباه خود را اصلاح کند و برای رسیدن به یک هدف مشترک با دیگران همکاری کند.
به همین دلیل هنگام انتخاب مدرسه، خانوادهها بهتر است علاوه بر کیفیت آموزشی، به این سؤال هم توجه کنند:
«این محیط چقدر به فرزند من فرصت میدهد مهارتهای واقعی زندگی را تمرین کند؟»
کار تیمی چه ارتباطی با آینده دارد؟
کار تیمی در مدرسه باقی نمیماند.دانشآموز امروز ممکن است فردا دانشجو، پژوهشگر، مهندس، پزشک، کارآفرین یا متخصص یک حوزه دیگر باشد.در بسیاری از این مسیرها فقط دانستن کافی نیست. باید بتوانی دانش خودت را توضیح بدهی، از ایدهات دفاع کنی، نظر دیگران را بشنوی، مسئولیت بپذیری و برای حل یک مسئله با افراد دیگر همکاری کنی.کار تیمی یک مهارت تزئینی برای رزومه نیست؛ بخشی از توانایی تو برای کار کردن در دنیای واقعی است.
یک چالش برای پروژه بعدی
در فعالیت گروهی بعدی فقط این پنج کار را انجام بده:
- قبل از مخالفت، کامل گوش بده.
- یک مسئولیت مشخص قبول کن.
- آن را زودتر از موعد انجام بده.
- هنگام اختلاف درباره ایده صحبت کن، نه شخصیت فرد.
- در پایان از یک همتیمی بپرس:
«به نظرت من در این پروژه چه کاری رو میتونستم بهتر انجام بدم؟»
اگر همین پنج کار را جدی بگیری، یک قدم از «عضو گروه» بودن به سمت عضو قابل اعتماد و مؤثر تیم شدن برداشتهای.
جمعبندی
کار تیمی یعنی یاد بگیری با آدمهایی که ممکن است مثل تو فکر نکنند، برای رسیدن به یک هدف مشترک همکاری کنید.این مهارت از پروژههای مدرسه شروع میشود، اما به مدرسه محدود نمیماند.گوش دادن، مسئولیتپذیری، مدیریت زمان، حل اختلاف، پذیرش بازخورد و کمک به دیگران مهارتهایی هستند که هرچه زودتر تمرینشان کنی، برای آینده آمادهتر خواهی بود.اگر به دنبال مدرسهای هستید که رشد دانشآموز را فقط به نمره محدود نکند، میتوانید برای آشنایی بیشتر با دبیرستان پسرانه مصباح دانش، دریافت اطلاعات، مشاوره و بررسی شرایط ثبتنام اقدام کنید.
چون یک مدرسه خوب فقط نمیپرسد:
«دانشآموز چقدر درس میداند؟»
بلکه باید بپرسد:
«دانشآموز برای استفاده از این دانش در دنیای واقعی چقدر آماده است؟»
.svg){kind=icon}